نحوه صحیح نخ دندان کشیدن؛ آموزش کامل استفاده از نخ دندان

نخ دندان کشیدن یکی از مهم‌ترین بخش‌های بهداشت دهان و دندان است که به تمیز کردن فضاهای بین دندانی و حذف پلاک و ذرات غذایی کمک می‌کند. مسواک به‌ تنهایی نمی‌تواند تمام سطوح بین دندان‌ها را به‌ خوبی تمیز کند؛ به همین دلیل، تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها با نخ دندان یا سایر ابزارهای بین‌ دندانی اهمیت زیادی دارد. انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) نیز تمیز کردن بین دندان‌ها را بخش مهمی از مراقبت روزانه از دندان و لثه می‌داند.

در این مقاله از DentalGold، نحوه صحیح نخ دندان کشیدن، بهترین زمان استفاده از نخ دندان، اشتباهات رایج و نکات مهم برای حفظ سلامت دندان و لثه را بررسی می‌کنیم.

نخ دندان چیست و چه کاربردی دارد؟

نخ دندان یا Dental Floss رشته‌ای مخصوص برای تمیز کردن فضاهای بین دندان‌هاست. این فضاها معمولاً با مسواک به‌طور کامل در دسترس نیستند و ممکن است محل تجمع پلاک باکتریایی و ذرات غذایی باشند.

استفاده منظم از نخ دندان می‌تواند به حذف پلاک و باقی‌مانده مواد غذایی بین دندان‌ها کمک کند و در کنار مسواک زدن صحیح، در حفظ سلامت لثه‌ها و کاهش خطر پوسیدگی بین دندانی مؤثر باشد.

چرا نخ دندان کشیدن مهم است؟

پلاک دندانی یک لایه حاوی باکتری است که روی سطوح دندان تشکیل می‌شود. اگر پلاک به‌طور منظم حذف نشود، می‌تواند سخت شده و به جرم دندانی تبدیل شود.

تمیز کردن بین دندان‌ها به حذف پلاک از نواحی‌ای کمک می‌کند که دسترسی مسواک به آن‌ها دشوار است. تجمع پلاک در اطراف خط لثه نیز می‌تواند موجب تحریک و التهاب لثه شود.

بنابراین، مسواک و نخ دندان مکمل یکدیگر هستند و رعایت هر دو بخش می‌تواند به بهداشت بهتر دهان و دندان کمک کند.

نحوه صحیح نخ دندان کشیدن

برای استفاده صحیح از نخ دندان، فقط عبور دادن نخ از بین دندان‌ها کافی نیست. تکنیک مناسب اهمیت زیادی دارد.

مرحله اول: مقدار مناسب نخ دندان را جدا کنید.

حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر نخ دندان جدا کنید. بخش عمده نخ را دور انگشتان میانی هر دو دست بپیچید و حدود ۳ تا ۴ سانتی‌متر از نخ را بین انگشتان برای تمیز کردن نگه دارید.

مرحله دوم: نخ را به‌آرامی بین دندان‌ها وارد کنید.

نخ را با کنترل و فشار ملایم از فضای بین دو دندان عبور دهید.

از وارد کردن ناگهانی یا ضربه‌ای نخ به سمت لثه خودداری کنید؛ زیرا فشار شدید می‌تواند باعث آسیب یا تحریک لثه شود.

مرحله سوم: نخ را به شکل C در اطراف دندان قرار دهید.

پس از عبور نخ از بین دو دندان، نخ را به شکل حرف C انگلیسی در اطراف یکی از دندان‌ها قرار دهید.

این کار باعث می‌شود نخ با سطح جانبی دندان و ناحیه نزدیک به خط لثه تماس بیشتری داشته باشد.

مرحله چهارم: نخ را به‌آرامی بالا و پایین ببرید.

نخ را با حرکات ملایم بالا و پایین حرکت دهید تا پلاک و باقی‌مانده مواد غذایی از سطح دندان جدا شود.

سپس همین کار را برای سطح دندان مجاور نیز انجام دهید. روش C شکل و حرکت ملایم بالا و پایین یکی از روش‌های توصیه‌شده برای تمیز کردن بین دندان‌هاست.

مرحله پنجم: تمام فضاهای بین دندانی را تمیز کنید.

این مراحل را برای تمام فضاهای بین دندان‌ها تکرار کنید.

فراموش نکنید که پشت آخرین دندان‌های هر فک نیز نیاز به توجه دارد، به‌خصوص در مناطقی که دندان مجاور وجود ندارد اما ممکن است پلاک روی سطح دندان تجمع پیدا کند.

چند بار در روز باید نخ دندان بکشیم؟

برای بیشتر افراد، تمیز کردن بین دندان‌ها یک بار در روز توصیه می‌شود. این کار می‌تواند با نخ دندان یا در شرایط مناسب با سایر ابزارهای بین‌ دندانی انجام شود.

مهم‌تر از زمان دقیق استفاده، ایجاد یک عادت منظم و روزانه است.

بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند شب‌ها قبل از خواب از نخ دندان استفاده کنند تا پلاک و مواد غذایی باقی‌مانده بین دندان‌ها قبل از خواب پاک شوند.

نخ دندان را قبل از مسواک بزنیم یا بعد از آن؟

از نظر انجمن دندانپزشکی آمریکا، هر دو روش قابل قبول هستند، به شرطی که تمیز کردن دندان‌ها و فضاهای بین دندانی به‌طور کامل انجام شود.

با این حال، برخی افراد ترجیح می‌دهند ابتدا نخ دندان بکشند و سپس مسواک بزنند تا ذرات و پلاک جداشده در مرحله مسواک زدن از دهان خارج شوند.

اگر هنگام نخ دندان کشیدن لثه خونریزی کند چه کنیم؟

گاهی افرادی که به‌طور منظم نخ دندان استفاده نمی‌کنند، هنگام شروع استفاده از نخ دندان با خونریزی لثه مواجه می‌شوند. التهاب لثه ناشی از تجمع پلاک می‌تواند یکی از دلایل خونریزی باشد.

در چنین شرایطی، استفاده از نخ دندان را با فشار زیاد انجام ندهید. تکنیک صحیح و ملایم را رعایت کنید.

اگر خونریزی لثه مداوم، شدید یا همراه با تورم، درد یا سایر علائم باشد، بهتر است برای بررسی وضعیت لثه به دندانپزشک مراجعه شود.

اشتباهات رایج هنگام نخ دندان کشیدن

۱. فشار بیش از حد به لثه

نخ دندان باید به‌ آرامی حرکت داده شود. فشار زیاد می‌تواند موجب تحریک لثه شود.

۲. فقط تمیز کردن یک نقطه از بین دندان

عبور دادن نخ بین دندان‌ها کافی نیست. باید سطح هر دو دندان مجاور و ناحیه نزدیک به خط لثه نیز تمیز شود.

۳. استفاده مجدد از نخ دندان

بهتر است نخ دندان پس از استفاده دور انداخته شود. ADA توصیه می‌کند ابزارهای بین‌دندانی یکبارمصرف مانند نخ دندان مجدداً استفاده نشوند؛ زیرا ممکن است فرسوده شوند یا باکتری‌ها را دوباره به دهان منتقل کنند.

۴. استفاده سریع و بدون دقت

نخ دندان کشیدن صحیح نیاز به دقت دارد. حرکت دادن سریع نخ بین دندان‌ها بدون تمیز کردن سطوح جانبی دندان، اثربخشی آن را کاهش می‌دهد.

۵. استفاده از نخ دندان نامناسب

برای برخی افراد، نخ دندان معمولی مناسب است؛ اما در شرایطی مانند وجود فاصله بین دندان‌ها، درمان ارتودنسی، بریج یا برخی شرایط پریودنتال، ممکن است ابزارهای دیگری مانند Interdental Brush یا نخ‌های مخصوص مورد نیاز باشد. انتخاب ابزار مناسب بهتر است با نظر دندانپزشک یا بهداشت‌کار دهان و دندان انجام شود.

نخ دندان معمولی یا برس بین دندانی؟

انتخاب ابزار مناسب به وضعیت دندان‌ها و اندازه فضاهای بین دندانی بستگی دارد.

در فضاهای بسیار تنگ، نخ دندان می‌تواند گزینه مناسبی باشد؛ در حالی که برای فضاهای بازتر بین دندان‌ها، برس بین دندانی (Interdental Brush) ممکن است انتخاب مناسب‌تری باشد.

بنابراین نمی‌توان یک ابزار را برای همه افراد بهترین گزینه دانست و شرایط دهان و دندان هر فرد باید در نظر گرفته شود.

آیا نخ دندان برای دندان‌های دارای روکش، بریج یا ارتودنسی قابل استفاده است؟

بله، اما روش تمیز کردن در این شرایط ممکن است با نخ دندان معمولی متفاوت باشد.

برای مثال، افرادی که بریج دندانی یا ارتودنسی ثابت دارند ممکن است به ابزارهایی مانند Floss Threader یا نخ‌های مخصوص ارتودنسی نیاز داشته باشند تا بتوانند قسمت‌های زیر بریج یا اطراف براکت‌ها را بهتر تمیز کنند.

در این شرایط، دندانپزشک می‌تواند مناسب‌ترین ابزار و تکنیک را آموزش دهد.

آیا استفاده از نخ دندان می‌تواند از پوسیدگی جلوگیری کند؟

تمیز کردن بین دندان‌ها به حذف پلاک و بقایای غذایی کمک می‌کند و در کنار مسواک زدن و سایر اقدامات بهداشت دهان، می‌تواند خطر مشکلاتی مانند پوسیدگی و بیماری لثه را کاهش دهد. با این حال، نخ دندان به‌ تنهایی جایگزین مسواک، خمیردندان فلورایددار یا معاینه منظم دندانپزشکی نیست.

بهترین زمان نخ دندان کشیدن چه زمانی است؟

زمانی که بتوانید آن را بصورت منظم انجام دهید، زمان مناسبی برای تمیز کردن بین دندان‌هاست. بسیاری از افراد شب‌ها قبل از خواب را انتخاب می‌کنند.

نکته مهم این است که تمیز کردن بین دندان‌ها به یک عادت روزانه تبدیل شود.

جمع‌بندی

نحوه صحیح نخ دندان کشیدن شامل عبور دادن آرام نخ بین دندان‌ها، قرار دادن نخ به شکل C در اطراف هر دندان و حرکت ملایم آن در امتداد سطح دندان و نزدیک خط لثه است.

تمیز کردن روزانه بین دندان‌ها در کنار مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان فلورایددار، بخش مهمی از مراقبت از دهان و دندان محسوب می‌شود.

اگر بین دندان‌های شما فاصله زیادی وجود دارد، تحت درمان ارتودنسی هستید یا دارای روکش، بریج یا ایمپلنت هستید، ممکن است روش یا ابزار مناسب برای شما با فرد دیگری متفاوت باشد. در این شرایط، مشورت با دندانپزشک برای انتخاب ابزار مناسب توصیه می‌شود.

سوالات متداول درباره نخ دندان

1.آیا نخ دندان را باید هر روز استفاده کرد؟

بله. توصیه می‌شود فضاهای بین دندان‌ها روزانه با نخ دندان یا ابزار مناسب بین‌دندانی تمیز شوند.

2.آیا نخ دندان باعث فاصله افتادن بین دندان‌ها می‌شود؟

استفاده صحیح از نخ دندان نباید باعث ایجاد فاصله بین دندان‌ها شود. نخ باید به‌ آرامی و بدون فشار غیرضروری وارد فضای بین دندان‌ها شود.

3.چرا هنگام نخ دندان کشیدن لثه خون می‌آید؟

تجمع پلاک و التهاب لثه می‌تواند باعث خونریزی هنگام تمیز کردن بین دندان‌ها شود. اگر خونریزی ادامه‌دار باشد، بهتر است وضعیت لثه توسط دندانپزشک بررسی شود.

4.آیا نخ دندان جایگزین مسواک می‌شود؟

خیر. نخ دندان و مسواک عملکرد یکسانی ندارند و مکمل یکدیگر هستند. نخ دندان برای تمیز کردن فضاهای بین دندانی و مسواک برای پاکسازی سطوح مختلف دندان استفاده می‌شود.

5.نخ دندان بهتر است یا واترجت؟

انتخاب ابزار مناسب به شرایط دهان و دندان فرد بستگی دارد. علاوه بر نخ دندان، ابزارهایی مانند برس بین‌ دندانی و واترفلاسر نیز برای تمیز کردن بین دندان‌ها وجود دارند و انتخاب آن‌ها باید با توجه به شرایط فرد انجام شود.